ರಾಷ್ಟೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯವಾರು

🌳 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ~ ರಾಜ್ಯವಾರು 🌳

🌳 ರಾಜಸ್ಥಾನ

 1. ಕಿಲಾಡಿಯಾ (𝐾𝑒𝑜𝑙𝑎𝑑𝑒𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ರಣಥಂಬೋರ್(𝑅𝑎𝑛𝑡ℎ𝑎𝑚𝑏𝑜𝑟𝑒) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಸರಿಸ್ಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಮರುಭೂಮಿ(𝐷𝑒𝑠𝑒𝑟𝑡) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ದಾರಾ (𝐷𝑎𝑟𝑟𝑎ℎ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ತಾಲ್ ಚಾಪರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 7. ಮೌಂಟ್ ಅಬು ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ.✍ಸಿಂಪಲ್ 

 🌳 ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ

 1. ಕನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಸತ್ಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ವನ್  ವಿಹಾರ್ ಪಾರ್ಕ್

 6. ರುದ್ರ ಸಾಗರ್  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

7. ಬಾಂಧವಗಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

8. ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

9. ಮಾಧವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

10. ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

11. ಮಾಂಡ್ಲಾ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಫೌಸಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

 1. ನಮದಾಫ (𝑁𝑎𝑚𝑑𝑎𝑝ℎ𝑎)ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಹರಿಯಾಣ

 1. ಸುಲ್ತಾನಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಕಲೇಶರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ

 1. ದುದವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಹಾರ್

 🌳 ಜಾರ್ಖಂಡ್

 1. ಬೆಟ್ವಾ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ದಾಲ್ಮಾ (𝐷𝑎𝑙𝑚𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಮಣಿಪುರ

 1. ಕೈಬುಲ್ ಲ್ಯಾಮ್‌ಜೌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಿರೋಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಸಿಕ್ಕಿಂ

 1. ಕಾಂಚನ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ತಮಿಳುನಾಡು

 1. ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮನ್ನಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ (ಅಣ್ಣಾಮಲೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಪ್ಲ್ಯಾನಿ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಮುಕುರುತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಗುನಿಡೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಒಡಿಶಾ

 1. ಬಿಟರ್ನಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಿಮ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ನಂದನಕಣನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯ

 4. ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 🌳 ಮಿಜೋರಾಂ

 1. ಮೌಂಟೇನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್

 2. ಮುರ್ಲೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಫಾಂಗ್ಪುಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ದಂಪಾ ಮೀಸಲು ಅಭಯಾರನ್ಯಾ

 🌳 ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ

 1. ಡಚಿಗ್ರಾಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಕಿಸ್ವಾಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಹಮ್ನಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ರಿಸರ್ವ್, ಶ್ರೀನಗರ

 🌳 ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ

 1. ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಜಲ್ಧಪರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಗೋರುವರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಸಿಂಹಲಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ನಿಯೋರಾ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಅಸ್ಸಾಂ

 1. ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಕಾಜಿರಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ನಮೆರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಒರಾಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್

 5. ದಿಬ್ರುಗರ್ ಶೇಖೋವಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 🌳 ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ

 1. ಕಸ್ರು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನ

3. ಮಾರುಗವಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

4. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ 

5 ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

6 ನೆಲಪಟ್ಟು (𝑁𝑒𝑙𝑎𝑝𝑎𝑡𝑡𝑢) ಪಕ್ಷಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 🌳 ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

 1. ಬೋರಿವಲಿ (ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಚಂದೋಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ತಾಡೋಬಾ (𝑇𝑎𝑑𝑜𝑏𝑎)  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಗುಗಮಾಲ್ (𝐺𝑢𝑔𝑎𝑚𝑎𝑙) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ನಾವೆಗಾಂವ್ (𝑁𝑎𝑣𝑒𝑔𝑎𝑜𝑛) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ತನ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಥಾಣೆ

 7. ಮೆಲ್ಘಾಟ್ (𝑀𝑒𝑙𝑔ℎ𝑎𝑡 )ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು

🌳 ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್

 1. ಸ್ಯಾಡಲ್ (𝑆𝑎𝑑𝑑𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑎𝑘) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ (ವಂದೂರ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಫೋಸಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ಗಲಾಥಿಯಾ (𝐺𝑎𝑙𝑎𝑡ℎ𝑒𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 6. ರಾಣಿ ಝಾನ್ಸಿ (𝑚𝑎𝑟𝑖𝑛𝑒)ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

🌳 ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

 1. ಪಿನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪಾರ್ಕ್

 2. ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ರೋಹಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಕಿರ್ಗಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಸಿಂಬಲ್ ಬಾರಾ (𝑆𝑖𝑚𝑏𝑎𝑙𝑙𝑏𝑎𝑟𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 6. ಇಂದರ್ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 7. ಶಿಕ್ರಿ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 🌳 ಗುಜರಾತ್

 1. ಗಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಮರಿನ್ (𝑀𝑎𝑟𝑖𝑛𝑒) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಭಾವನಗರ್ (𝐵ℎ𝑎𝑣𝑎𝑛𝑎𝑔𝑎𝑟 𝐵𝑙𝑎𝑐𝑘 𝐵𝑢𝑐𝑘) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಕಚ್ 𝑑𝑒𝑠𝑒𝑟𝑡 (𝐺𝑢𝑙𝑓 𝑜𝑓 𝑘𝑢𝑐ℎ)

 5. ವಾನ್ದಾ (𝑉𝑎𝑛𝑠𝑑𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಉತ್ತರಾಖಂಡ

 1. ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಹೂವಿನ(𝑣𝑎𝑙𝑙𝑒𝑦 𝑜𝑓 𝑓𝑙𝑜𝑤𝑒𝑟𝑠) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಣಿವೆ

 3. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ರಾಜಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಗೋವಿಂದ್ ಪಶು ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಛತ್ತೀಸ್ ಘಡ

1. ಕಾಂಗರ್ ವ್ಯಾಲಿ (𝑘𝑎𝑛𝑔𝑒𝑟 𝑣𝑎𝑙𝑙𝑒𝑦) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

2. ಇಂದ್ರಾವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

3. ಗುರು ಘಾಸಿದಾಸ್ (ಸಂಜಯ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

★ ★ ★★ ★★ ★ ★★ ★★ ★ ★★ ★

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು

---

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ.

More information: ಕ್ರ.ಸಂ., ಹೆಸರು ...

ಕ್ರ.ಸಂ.	ಹೆಸರು	ರಾಜ್ಯ / ಕೆಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ	ಸ್ಥಾಪನೆ	ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಚ.ಕಿ.ಮೀ.)
1	ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1936	520.82
2	ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1955	940
3	ತಡೋಬಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1955	116.55
4	ಮಾಧವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1959	375.22
5	ಮೌಂಟ್ ಆಬು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1960	288
6	ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1973	542.67
7	ಬಂಡೀಪುರ_ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ_ಉದ್ಯಾನವನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1974	874.2
8	ಬನ್ನೇರಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1974	104.27
9	ಕಾಜಿರಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1974	471.71
10	ಗಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1975	258.71
11	ನವೇಗಾಂವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1975	133.88
12	ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1975	257.26
13	ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1975	292.85
14	ವೇಲಾವದರ್ ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1976	34.08
15	ಗಿಂಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1976	2.82
16	ದುಧ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	1977	490.29
17	ಕೈಬುಲ್ ಲಂಜಾವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಣಿಪುರ	1977	40
18	ಕಾಂಚನ್ ಜುಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಸಿಕ್ಕಿಂ	1977	1784
19	ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1978	97
20	ಮೊಲ್ಲೆಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗೋವಾ	1978	107
21	ವನ ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1979	4.45
22	ವನ್ಸ್ದಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1979	23.99
23	ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1980	3162
24	ಕಚ್ಛ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1980	162.89
25	ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1980	6.23
26	ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1980	392
27	ಸಿಮ್ಲಿಪಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಒಡಿಶಾ	1980	845.7
28	ದಾಚಿಗಾಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	141
29	ಹೇಮಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	4100
30	ಇಂದ್ರಾವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್	1981	1258.37
31	ಕೇವಲಾ ದೇವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1981	28.73
32	ಕಿಶ್ತ್ ವಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	400
33	ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ	1981	1471.13
34	ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1981	466.88
35	ಸಾತ್ಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1981	585.17
36	ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1982	448.85
37	ಕಂಗೇರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್	1982	200
38	ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1982	350
39	ಸರಿಸ್ಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1982	273.8
40	ಸಿರೋಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಣಿಪುರ	1982	0.41
41	ಪುಷ್ಪಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1982	87.5
42	ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1983	0.27
43	ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1983	281.5
44	ನಂದಫಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1983	1985.23
45	ರಾಜಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1983	820.42
46	ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1983	86.96
47	ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1984	754.4
48	ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1984	89.52
49	ಸುಂದರ್ ಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1984	1330.1
50	ಬಲ್ಫಕ್ರಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮೇಘಾಲಯ	1986	220
51	ಬೇಟ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಝಾರ್ಖಂಡ್	1986	231.67
52	ಮೌಲಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1986	483
53	ನೇವ್ರಾ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1986	88
54	ನೋಕ್ರೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮೇಘಾಲಯ	1986	47.48
55	ಅಣಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1987	250
56	ಗುಗಾಮಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1987	361.28
57	ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1987	600.32
58	ಮಧ್ಯ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.64
59	ಮೌಂಟ್ ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	46.62
60	ಉತ್ತರ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.44
61	ಪಿನ್ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1987	675
62	ಸ್ಯಾಡಲ್ ಪೀಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	32.54
63	ದಕ್ಷಿಣ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.03
64	ಭಿಟರ್ ಕನಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಒಡಿಶಾ	1988	145
65	ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1988	643.39
66	ನಂದಾ ದೇವಿ ಬಯೋ ಸ್ಫಿಯರ್ ಮೀಸಲು	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1988	5860.69
67	ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1989	1552.73
68	ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1989	117.1
69	ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1989	353.62
70	ಸುಲ್ತಾನ್ ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹರ್ಯಾನಾ	1989	1.43
71	ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಬಿಹಾರ	1989	335.65
72	ಗೊವಿಂದ್ ಪಶುವಿಹಾರ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1990	472.08
73	ಮನಾಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1990	500
74	ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1990	103.24
75	ಮುಕುರ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1990	78.46
76	ಮುರ್ಲೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಿಜೋರಾಮ್	1991	200
77	ಬಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1992	117.1
78	ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1992	426.23
79	ಗಲಾಥಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1992	110
80	ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1992	9.07
81	ಸಿಂಗಲೀಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1992	78.6
82	ಇಂಟಂಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್	1993	202.02
83	ಗೋರುಮಾರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1994	79.45
84	ಕಾಸು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	1.42
85	ಮಹಾವೀರ್ ಹರಿಣ ವನಸ್ಥಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	14.59
86	ಗವನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	3.6
87	ರಾಣಿ ಝಾನ್ಸಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1996	256.14
88	ಫ್ವಾಂಗ್ ಪುಯ್ ನೀಲಗಿರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಿಜೋರಾಮ್	1997	50
89	ನಾಮೇರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1998	200
90	ಡಿಬ್ರೂ-ಸೈಖೋವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1999	340
91	ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1999	78.8
92	ಕಾಲೇಸರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹರ್ಯಾನಾ	2003	100.88
93	ಮತಿಕೆಟ್ಟನ್ ಷೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	2003	12.82
94	ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	2003	200
95	ಚಾಂದೋಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	2004	308.97
96	ಪಳನಿ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	Proposed	736.87

Close

ಸೂ: ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಸಂಗ್ರಹ ✍️ T. A. ಚಂದ್ರಶೇಖರ

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು

 ~ ರಾಜ್ಯವಾರು 

🌳 ರಾಜಸ್ಥಾನ

 1. ಕಿಲಾಡಿಯಾ (𝐾𝑒𝑜𝑙𝑎𝑑𝑒𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ರಣಥಂಬೋರ್(𝑅𝑎𝑛𝑡ℎ𝑎𝑚𝑏𝑜𝑟𝑒) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಸರಿಸ್ಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಮರುಭೂಮಿ(𝐷𝑒𝑠𝑒𝑟𝑡) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ದಾರಾ (𝐷𝑎𝑟𝑟𝑎ℎ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ತಾಲ್ ಚಾಪರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 7. ಮೌಂಟ್ ಅಬು ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ.✍ಸಿಂಪಲ್ 

 🌳 ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ

 1. ಕನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಸತ್ಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ವನ್  ವಿಹಾರ್ ಪಾರ್ಕ್

 6. ರುದ್ರ ಸಾಗರ್  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

7. ಬಾಂಧವಗಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

8. ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

9. ಮಾಧವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

10. ಕುನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

11. ಮಾಂಡ್ಲಾ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಫೌಸಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

 1. ನಮದಾಫ (𝑁𝑎𝑚𝑑𝑎𝑝ℎ𝑎)ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಹರಿಯಾಣ

 1. ಸುಲ್ತಾನಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಕಲೇಶರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ

 1. ದುದವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಹಾರ್

 🌳 ಜಾರ್ಖಂಡ್

 1. ಬೆಟ್ವಾ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ದಾಲ್ಮಾ (𝐷𝑎𝑙𝑚𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಮಣಿಪುರ

 1. ಕೈಬುಲ್ ಲ್ಯಾಮ್‌ಜೌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಿರೋಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಸಿಕ್ಕಿಂ

 1. ಕಾಂಚನ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ತಮಿಳುನಾಡು

 1. ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮನ್ನಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ (ಅಣ್ಣಾಮಲೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಪ್ಲ್ಯಾನಿ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಮುಕುರುತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಗುನಿಡೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಒಡಿಶಾ

 1. ಬಿಟರ್ನಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಿಮ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ನಂದನಕಣನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯ

 4. ಚಿಲ್ಕಾ ಸರೋವರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 🌳 ಮಿಜೋರಾಂ

 1. ಮೌಂಟೇನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್

 2. ಮುರ್ಲೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಫಾಂಗ್ಪುಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ದಂಪಾ ಮೀಸಲು ಅಭಯಾರನ್ಯಾ

 🌳 ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ

 1. ಡಚಿಗ್ರಾಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಕಿಸ್ವಾಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಹಮ್ನಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ರಿಸರ್ವ್, ಶ್ರೀನಗರ

 🌳 ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ

 1. ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ಜಲ್ಧಪರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಗೋರುವರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಸಿಂಹಲಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ನಿಯೋರಾ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 🌳 ಅಸ್ಸಾಂ

 1. ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಕಾಜಿರಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ನಮೆರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಒರಾಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್

 5. ದಿಬ್ರುಗರ್ ಶೇಖೋವಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 🌳 ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ

 1. ಕಸ್ರು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನ

3. ಮಾರುಗವಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

4. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ 

5 ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

6 ನೆಲಪಟ್ಟು (𝑁𝑒𝑙𝑎𝑝𝑎𝑡𝑡𝑢) ಪಕ್ಷಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 🌳 ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

 1. ಬೋರಿವಲಿ (ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಚಂದೋಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 3. ತಾಡೋಬಾ (𝑇𝑎𝑑𝑜𝑏𝑎)  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಗುಗಮಾಲ್ (𝐺𝑢𝑔𝑎𝑚𝑎𝑙) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ನಾವೆಗಾಂವ್ (𝑁𝑎𝑣𝑒𝑔𝑎𝑜𝑛) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ತನ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಥಾಣೆ

 7. ಮೆಲ್ಘಾಟ್ (𝑀𝑒𝑙𝑔ℎ𝑎𝑡 )ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು

🌳 ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್

 1. ಸ್ಯಾಡಲ್ (𝑆𝑎𝑑𝑑𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑎𝑘) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ (ವಂದೂರ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಫೋಸಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 5. ಗಲಾಥಿಯಾ (𝐺𝑎𝑙𝑎𝑡ℎ𝑒𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 6. ರಾಣಿ ಝಾನ್ಸಿ (𝑚𝑎𝑟𝑖𝑛𝑒)ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

🌳 ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

 1. ಪಿನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪಾರ್ಕ್

 2. ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ರೋಹಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ಕಿರ್ಗಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಸಿಂಬಲ್ ಬಾರಾ (𝑆𝑖𝑚𝑏𝑎𝑙𝑙𝑏𝑎𝑟𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 6. ಇಂದರ್ಕಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 7. ಶಿಕ್ರಿ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

 🌳 ಗುಜರಾತ್

 1. ಗಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 2. ಮರಿನ್ (𝑀𝑎𝑟𝑖𝑛𝑒) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 3. ಭಾವನಗರ್ (𝐵ℎ𝑎𝑣𝑎𝑛𝑎𝑔𝑎𝑟 𝐵𝑙𝑎𝑐𝑘 𝐵𝑢𝑐𝑘) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

 4. ಕಚ್ 𝑑𝑒𝑠𝑒𝑟𝑡 (𝐺𝑢𝑙𝑓 𝑜𝑓 𝑘𝑢𝑐ℎ)

 5. ವಾನ್ದಾ (𝑉𝑎𝑛𝑠𝑑𝑎) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಉತ್ತರಾಖಂಡ

 1. ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 2. ಹೂವಿನ(𝑣𝑎𝑙𝑙𝑒𝑦 𝑜𝑓 𝑓𝑙𝑜𝑤𝑒𝑟𝑠) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಣಿವೆ

 3. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 4. ರಾಜಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 5. ಗೋವಿಂದ್ ಪಶು ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

 6. ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

🌳 ಛತ್ತೀಸ್ ಘಡ

1. ಕಾಂಗರ್ ವ್ಯಾಲಿ (𝑘𝑎𝑛𝑔𝑒𝑟 𝑣𝑎𝑙𝑙𝑒𝑦) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

2. ಇಂದ್ರಾವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

3. ಗುರು ಘಾಸಿದಾಸ್ (ಸಂಜಯ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

★ ★ ★★ ★★ ★ ★★ ★★ ★ ★★ ★★ ★ 

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು

ADD ARTICLE DESCRIPTION

---

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ.

More information: ಕ್ರ.ಸಂ., ಹೆಸರು ...

ಕ್ರ.ಸಂ.	ಹೆಸರು	ರಾಜ್ಯ / ಕೆಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ	ಸ್ಥಾಪನೆ	ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಚ.ಕಿ.ಮೀ.)
1	ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1936	520.82
2	ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1955	940
3	ತಡೋಬಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1955	116.55
4	ಮಾಧವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1959	375.22
5	ಮೌಂಟ್ ಆಬು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1960	288
6	ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1973	542.67
7	ಬಂಡೀಪುರ_ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ_ಉದ್ಯಾನವನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1974	874.2
8	ಬನ್ನೇರಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1974	104.27
9	ಕಾಜಿರಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1974	471.71
10	ಗಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1975	258.71
11	ನವೇಗಾಂವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1975	133.88
12	ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1975	257.26
13	ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1975	292.85
14	ವೇಲಾವದರ್ ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1976	34.08
15	ಗಿಂಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1976	2.82
16	ದುಧ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	1977	490.29
17	ಕೈಬುಲ್ ಲಂಜಾವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಣಿಪುರ	1977	40
18	ಕಾಂಚನ್ ಜುಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಸಿಕ್ಕಿಂ	1977	1784
19	ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1978	97
20	ಮೊಲ್ಲೆಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗೋವಾ	1978	107
21	ವನ ವಿಹಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1979	4.45
22	ವನ್ಸ್ದಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1979	23.99
23	ಮರುಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1980	3162
24	ಕಚ್ಛ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಗುಜರಾತ್	1980	162.89
25	ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1980	6.23
26	ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1980	392
27	ಸಿಮ್ಲಿಪಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಒಡಿಶಾ	1980	845.7
28	ದಾಚಿಗಾಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	141
29	ಹೇಮಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	4100
30	ಇಂದ್ರಾವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್	1981	1258.37
31	ಕೇವಲಾ ದೇವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1981	28.73
32	ಕಿಶ್ತ್ ವಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1981	400
33	ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ	1981	1471.13
34	ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1981	466.88
35	ಸಾತ್ಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1981	585.17
36	ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1982	448.85
37	ಕಂಗೇರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್	1982	200
38	ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1982	350
39	ಸರಿಸ್ಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	1982	273.8
40	ಸಿರೋಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಣಿಪುರ	1982	0.41
41	ಪುಷ್ಪಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1982	87.5
42	ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ	1983	0.27
43	ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1983	281.5
44	ನಂದಫಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1983	1985.23
45	ರಾಜಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1983	820.42
46	ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1983	86.96
47	ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1984	754.4
48	ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	1984	89.52
49	ಸುಂದರ್ ಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1984	1330.1
50	ಬಲ್ಫಕ್ರಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮೇಘಾಲಯ	1986	220
51	ಬೇಟ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಝಾರ್ಖಂಡ್	1986	231.67
52	ಮೌಲಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1986	483
53	ನೇವ್ರಾ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1986	88
54	ನೋಕ್ರೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮೇಘಾಲಯ	1986	47.48
55	ಅಣಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1987	250
56	ಗುಗಾಮಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	1987	361.28
57	ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1987	600.32
58	ಮಧ್ಯ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.64
59	ಮೌಂಟ್ ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	46.62
60	ಉತ್ತರ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.44
61	ಪಿನ್ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	1987	675
62	ಸ್ಯಾಡಲ್ ಪೀಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	32.54
63	ದಕ್ಷಿಣ ಬಟನ್ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1987	0.03
64	ಭಿಟರ್ ಕನಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಒಡಿಶಾ	1988	145
65	ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕರ್ನಾಟಕ	1988	643.39
66	ನಂದಾ ದೇವಿ ಬಯೋ ಸ್ಫಿಯರ್ ಮೀಸಲು	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1988	5860.69
67	ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1989	1552.73
68	ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1989	117.1
69	ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1989	353.62
70	ಸುಲ್ತಾನ್ ಪುರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹರ್ಯಾನಾ	1989	1.43
71	ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಬಿಹಾರ	1989	335.65
72	ಗೊವಿಂದ್ ಪಶುವಿಹಾರ	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	1990	472.08
73	ಮನಾಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1990	500
74	ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1990	103.24
75	ಮುಕುರ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	1990	78.46
76	ಮುರ್ಲೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಿಜೋರಾಮ್	1991	200
77	ಬಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1992	117.1
78	ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1992	426.23
79	ಗಲಾಥಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1992	110
80	ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	1992	9.07
81	ಸಿಂಗಲೀಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1992	78.6
82	ಇಂಟಂಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್	1993	202.02
83	ಗೋರುಮಾರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	1994	79.45
84	ಕಾಸು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	1.42
85	ಮಹಾವೀರ್ ಹರಿಣ ವನಸ್ಥಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	14.59
86	ಗವನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	1994	3.6
87	ರಾಣಿ ಝಾನ್ಸಿ ಸಾಗರಜೀವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್	1996	256.14
88	ಫ್ವಾಂಗ್ ಪುಯ್ ನೀಲಗಿರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಿಜೋರಾಮ್	1997	50
89	ನಾಮೇರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1998	200
90	ಡಿಬ್ರೂ-ಸೈಖೋವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1999	340
91	ಒರಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಅಸ್ಸಾಮ್	1999	78.8
92	ಕಾಲೇಸರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಹರ್ಯಾನಾ	2003	100.88
93	ಮತಿಕೆಟ್ಟನ್ ಷೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಕೇರಳ	2003	12.82
94	ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ರಾಜಸ್ಥಾನ	2003	200
95	ಚಾಂದೋಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	2004	308.97
96	ಪಳನಿ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ	ತಮಿಳು ನಾಡು	Proposed	736.87

Close

ಸೂ: ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಂಜಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಸಂಗ್ರಹ ✍️T.A. ಚಂದೇಶೇಖರ

ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು

🌹ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು 🌹

💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎

ಲೈಕಾ (ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಕುದ್ರ್ಯಾವ್ಕಾ) ಎಂಬ ನಾಯಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಜೀವಿ. ೧೯೫೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೩ರಂದು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೨ ಗಗನ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿತು.  ಪ್ರಾಣ ಸಹಿತ ಅಂತರಿಕ್ಷದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಜೀವವಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಕ್ಷೆಯೊಳಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದೆಂದು ಈ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು.

ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಅಂತರಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಗೆ ‘ಲೈಕಾ’ ಸ್ಪೂರ್ತಿ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ 1961 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿರಿಸಿದ.

ಮರಳಿ ಬರಲು ಅವಕಾಶವಿರದ ರಾಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಲೈಕಾ ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ತೆರಳಿತು. ಲೈಕಾ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು…ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ…ಕಕ್ಷೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಏಳು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಲೈಕಾ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತು 

ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ನಂತರ ಅಂತರಿಕ್ಷದೊಳಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯೂ ಭೂಮಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿವೆ. ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಷ್ಯಾ ಹೀರೋ ಆಗಿ ಲೈಕಾ ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದು ಲೈಕಾ ಅಮರತ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಗೌರವ.

ಯೂರಿ ಅಲೆಕ್ಸೇಯವಿಚ್‌ ಗಗಾರಿನ್ (ಮಾರ್ಚ್ ೯, ೧೯೩೪ – ಮಾರ್ಚ್ ೨೭, ೧೯೬೮) ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಮಾನವ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದ ಸೋವಿಯತ್ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿ.

ಜೀವನ:

ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಜನ್ಮ ಮಾರ್ಚ್ ೯, ೧೯೩೪ರಂದು ಮಾಸ್ಕೊ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲುಶಿನೊ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಾಯಿತು. 

ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಉಡಾವಣೆಯ ಗೀಳು ಬೆಳಸಿಕೊಂಡ ಗಗಾರಿನ್ ತದನಂತರ ಸೇನಾ ವೈಮಾನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒರೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೈಲಟ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುರುಮಾಡಿತು. ಕಠಿಣ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಗಗಾರಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ೨೦ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿಗಳು ಕೊನೆಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೫ ಅಡಿ ೨ ಅಂಗುಲದ ಗಗಾರಿನ್ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೧೯೬೧ ರೊಂದು ಗಗಾರಿನ್ ವೋಸ್ಟಾಕ್ ೩ಕೆಎ (ವೋಸ್ಟಾಕ್ ೧)ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಮಾನವ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. 

"ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವರೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಗಗಾರಿನ್ ಉದ್ಗರಿಸಿದರೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದವು. ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸೀನಿಯರ್ ಲೆಫ್ಟನೆಂಟ್ ಪದವಿಯಿಂದ ಮೇಜರ್ ಪದವಿಗೆ ಗಗಾರಿನ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಗಗಾರಿನ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಂಭವವೆಂದು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗ ನಂಬಿತ್ತು ಆದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಯಾನದಿಂದ ಮರಳಿದ ಗಗಾರಿನ್ ತದನಂತರ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವೆಡೆ ಸನ್ಮಾನಿತರಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೭, ೧೯೬೮ರೊಂದು ನಿಯತ್ಕಾಲಿಕ ಮಿಗ್ ೧೫ ವಿಮಾನ ಚಾಲನೆ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸುವಾಗಾದ ಒಂದು ದುರಂತ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಗಾರಿನ್ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನಾ ವ್ಲಾಡಿಮಿರೊನಾ ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾ ಒಬ್ಬ ನಿವೃತ್ತ ರಷ್ಯಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ, ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ. ರಷಿಯಾದ ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೆಶ್ಕೊವಾ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕ ಗಗನಯಾತ್ರಿ .

ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ತೆರೇಶ್ಕೋವಾ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಜೋಡಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಸ್ಕೈಡೈವರ್ ಆಗಿದ್ದರು 

 ಜೀವನ : 

ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾ ಮಧ್ಯ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಯಾರೊಸ್ಲಾವ್ಬ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ನ ಟುಟಯೆವ್ಸ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮ್ಯಾಸ್ಲೆನ್ನಿಕೊವೊ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಬೆಲಾರಸ್ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು.  ತೆರೇಶ್ಕೋವಾ ಅವರ ತಂದೆ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಡ್ರೈವರ್ ಆಗಿದ್ದು, ತಾಯಿಯು ಜವಳಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ  ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು

ಅವರು ಝುಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಪದವಿ  ಪಡೆದರು. 1977 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು.

ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 1962 ರಂದು ವಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೇಶ್ಕೋವಾ ಸ್ತ್ರೀ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿ  ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 6 ಜೂನ್ 1963 ರಂದು ವ್ಯೋಮನೌಕೆ  ವೋಸ್ಟಾಕ್ 6 ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಉಡ್ಡಯಣಗೊಂಡಿತು , ಮತ್ತು ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು .

"ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ" (ಜನನ: ೧೩ ಜನವರಿ, ೧೯೪೯)ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದ ಪ್ರ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ. ೩ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆ ಸೋಯಜ್ ಟಿ-೧೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಸುಮಾರು ೮ ದಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.

ಜೀವನ : 

ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ ೧೩ ಜನವರಿ, ೧೯೪೯ರೊಂದು ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಕ ವೈಮಾನಿಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 

ಕಠಿಣ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಿಂಗ್ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ರವೀಶ್ ಮಲ್ಹೊತ್ರಾ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.

 ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾರನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಬದಲಿ ರವೀಶ್ ಮಲ್ಹೊತ್ರಾ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಯೂರಿ ಮ್ಯಾಲಶೇವ್ ನೇತ್ವತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಗೆನಡಿ ಸ್ಟ್ರೆಕಲೋವ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕೇಶ್ ೩ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೮೪ರೊಂದು ಇಂದಿನ ಕಜಖಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಕನೌರ್ ಅಂತರಿಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹಾರಿದ ಸೋಯಜ್ ಟಿ-೧೧ ಏರಿ ಸಲ್ಯೂಟ್-೭ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೇರಿದರು. ತಮ್ಮ ೩೫ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದ ರಾಕೇಶ್ ಸಲ್ಯೂಟ್-೭ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ೮ ದಿನ ಕಳೆದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನೆಡಸಿದರು. ಈ ಸಾಧನೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಕೈಗೊಂಡ ೧೪ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಕೇಶ್ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದ ೧೩೮ನೆ ಯಾತ್ರಿ ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೮೪ರೊಂದು ರಾಕೇಶ್ ಸೋಯಜ್ ಟಿ-೧೦ ಏರಿ ಭೂಮಿ ಸೇರಿದರು. 

ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಭಾರತ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಕವಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲರ ಸಾರೆ ಜಹಾಂ ಸೆ ಅಚ್ಛಾ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಹಮಾರಾ (ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಿಂತ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ ಶ್ರೇಷ್ಟ) ಕವಿತೆಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ರಾಕೇಶ್ ವಾಚಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 

ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಾಕೇಶ್ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ ಪದಕ ಪಡೆದರು. ಯಾನದ ನಂತರ ವಾಯುಸೇನಾ ಪಡೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಎ‌ಎಲ್)ಸೇರಿ ಪರೀಕ್ಷಕ ವೈಮಾನಿಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗ್ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಹುದ್ದೆ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ರಾಕೇಶ್ ಎಚ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲ(ಜುಲೈ ೧, ೧೯೬೧ - ಫೆಬ್ರವರಿ ೧, ೨೦೦೩) - ಮೊದಲ ಭಾರತ ಸಂಜಾತ ಮಹಿಳಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಜೆ. ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಭೂವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾದಾಗ ಮಡಿದ ಏಳು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು

ಜೀವನ : 

1962 ಮಾರ್ಚ 17ರಂದು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಕರ್ನಾಲ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲ, 1982ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರಜೆ ಜಾನ್ ಪಿಯರೆ ಹಾರಿಸನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.

೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ನಾಸಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. 

೧೯೯೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೯ರಂದು ಇವರ ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

 ನಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೮೦ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

ನಿಧನ: 

೨೦೦೩ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ರಂದು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಆಕಾಶನೌಕೆ ಎಸ್.ಟಿ.ಎಸ್.-೮೭ರಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ,ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು.ಈ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಆರು ಗಗನಯಾನಿಗಳಿದ್ದರು.

ನೆನೆಪಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾ : 

ಫೆಬ್ರವರಿ ೫ ೨೦೦೩ ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಉಪಗ್ರಹ "ಮೆಟ್ ಸ್ಯಾಟ್" ಉಪಗ್ರಹ ಸರಣಿಯನ್ನು "ಕಲ್ಪನಾ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

ನಕ್ಷತ್ರ ಗ್ರಹ "೫೧೮೨೬ ಕಲ್ಪನಾಚಾವ್ಲಾ" ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಜಾಕ್ಸನ್ ಹೈಟ್ಸ್ ವಲಯದ "ಲಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಪ್ರದೇಶದ ೭೪ನೇ ರಸ್ತೆಯನ್ನು "ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ ಪಥ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಲ್ಪನಾ ಎಂ ಎಸ್ ಸಿ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಒಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಗೆ ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ನಾಸಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [೧] (ndtv)

ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ಕಲ್ಪನಾ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ.

ನಾಸಾ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಾನ್ವೇಷಣೆಯ ರೋವರ್ ಮಿಷನ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪರ್ವತಗಳು ಸರಣಿಯ ಏಳು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನೌಕೆಯ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರ ನೆನಪಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾವ್ಲಾ ಪರ್ವತ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ (ಜನನ: ೫ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೩೦) ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿ ಮತ್ತು ವೈಮಾನಿಕ. ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ . ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯಾದ ಜೆಮಿನಿ ೮ರ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಹಾಗು ೧೯೬೯ರರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮಾಡಿದ ನೌಕೆ ಅಪೊಲೊ ೧೧ರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಜೀವನ : 

ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಹಾಯೊ ರಾಜ್ಯದ ವಾಪಕೊನೆಟಾ ಎಂಬ ಉರಿನಲ್ಲಿ ೫ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೩೦ ರಂದು ವಯೋಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲನೆ ಸಂತತಿಯಾಗಿ ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಜನಿಸಿದರು. 

ತಂದೆ  ಸ್ಟೀಫನ್ ಒಹಾಯೊ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ಯೊಗಿಯಾದ ಕಾರಣ ಇವರ ಬಾಲ್ಯ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. 

ತಮ್ಮ ಆರನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಮಾಡಿದ ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ತಮ್ಮ ೮ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೆ ವಿಮಾನಗಳ ನಮೂನೆ ರಚಿಸಿತೊಡಗಿದರು. 

ತಮ್ಮ ೧೫ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲನೆಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಉಳಿಸತೊಡಗಿದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ೧೬ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ವಿಮಾನ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದರು. 

ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಸಾಂಗ ಮಾಡಿದ ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ವ್ಯಾಸಂಗದ ನಡುವೆ ಮೂರು ವರ್ಷ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರು ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವೈಮಾನಿಕ ಯೋಧನಾಗಿ ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ್ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ಪದಕಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕೆಲ ವರುಷಗಳು ಕಾಲ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಇವರು, ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

೧೬ ಮಾರ್ಚ್, ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಜೆಮಿನಿ ೮ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ಕೈಗೊಂಡರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಅಪೊಲೊ ೧೧ರ ಉಡಾವಣೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ಯುಜೀನ್(ಎಡ್ವಿನ್) "ಬಜ್" ಆಲ್ಡ್ರಿನ್ ಜೊತೆ ೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೬೯ರೊಂದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನೌಕೆಯನ್ನಿಳಿಸಿದರು. 

೨೧ ಜುಲೈ ೧೯೬೯ ರಂದು ನೌಕೆಯಿಂದ ಇಳಿದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.

 "ದಟ್ಸ್ ಒನ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಫಾರ್ ಎ ಮ್ಯಾನ್, ಒನ್ ಜಯಂಟ್ ಲೀಪ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಕೈಂಡ್" (That's one small step for [a] man, one giant leap for mankind) ಅರ್ಥಾತ್ "ಅದು ಮುನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆ,[ಆದರೆ] ಮನುಕುಲಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಲಂಘನ" ಎಂದು ಅವರು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ಉದ್ಗರಿಸಿದ ಮಾತು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. 

೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು ಸಿನ್‌ಸಿನಾಟಿ ವಿಶ್ವಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಶ್ರೀಯುತರು ಕೆಲಸ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಉದ್ಯೋಗ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಹಾಗು ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ರಂದು ವಿಧಿವಶರಾದರು.

ಮನಾಲಿ ಕಲ್ಲತ್ ವೈನು ಬಪ್ಪು  ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಪ್ಪು ನೆರವಾದರು

 ವೈನು ಬಪ್ಪು ಅವರು ಥಿಯಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ 1927 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10 ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಮನಾಳಿ ಕುಕುಝಿ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಣ್ಣ ಬಪ್ಪು ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು

ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರ ಪಿಎಚ್ಡಿಗಾಗಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಮಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರು ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.

💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎💎

 ಸಂಗ್ರಹ. ✍️ T.A.ಚಂದ್ರಶೇಖರ